Muzeum Historyczne w Grajewie (Grajewska Izba Historyczna) - Eksponat miesiąca - Marzec 2025 r.

Szyld jest lekko wypukłą metalową tablicą w kształcie prostokąta o wymiarach 250 x 240 mm. Awers jest pokryty emalią w kolorze białym, na którym znajdują się pozostałe elementy także wykonany techniką emaliowania. Dookoła 5 mm od krawędzi biegnie czerwone obramowanie o szer. 5 mm. W polu centralnym w jego górnej części tarcza herbowa z czerwonym tłem i złotymi krawędziami, wewnątrz godło Rzeczpospolitej wz. 27 (biały orzeł z rozpostartymi skrzydłami, ze złotymi szponami i dziobem ukoronowany złotą koroną zwrócony w prawo). Poniżej czarny napis w trzech liniach: KOMORNIK / SĄDU GRODZKIEGO / W GRAJEWIE. W prawym dolnym rogu, pomiędzy obramówka a dolną krawędzią szyldu czarny napis kursywą P.Bitschan.

Eksponat zachował się w dobrym stanie. Jego powierzchnia wykazuje ślady użytkowania, z których największymi są ubytki emalii w narożnikach (przy otworach służących do mocowania szyldu) oraz przy środku dolnej krawędzi.

Eksponat ten jest depozytem w naszych zbiorach przekazanym przez p. K.Ostrowskiego.

Adnotacja w dolnym prawym rogu pozwala nam zidentyfikować wykonawcę szyldu, którym była pracownia szyldów i wyrobów metalowych Pawła Bitschana młodszego w Warszawie. Zakład został założony przez jego dziadka Jana Bitschana w 1828 r. i zajmował się produkcją medalików religijnych. Po jego śmierci w 1869 r. syn Paweł Bitschan starszy rozszerzył produkcję o figury kościelne i żeliwne elementy architektoniczne, ale nadal na przełomie XIX/XX w. pozostawał największym producentem świętych medalików w Warszawie. Po jego śmierci firmę odziedziczył syn Paweł Bitschan junior, który zaczął odchodzić od produkcji dewocjonaliów m.in. na rzecz szyldów i grawerowanych tabliczek, które powstawały w pracowni przy ul. Świętokrzyskiej. W okresie II RP zakład zaczął tracić renomę, co pogłębiło się po śmierci jego właściciela w grudniu 1929 r. Niemniej sama firma istniała aż do II wojny światowej. Biorąc pod uwagę powyższe fakty można przyjąć, że prezentowany szyld powstał w okresie lat 1928–1929, a przyczyną jego wykonania była zmiana w grudniu 1927 r. wizerunku obowiązującego godła państwowego. Jeżeli by tak faktycznie było, to szyldem posługiwałby się Kazimierz Użarowski, który był komornikiem Sądu Grodzkiego w Grajewie w okresie VI 1925 – III 1930 r., a swoją siedzibę miał przy ul. Piłsudskiego 24.